Vijf jaar geleden was financiering ophalen voor je bedrijf een vrij eenvoudige exercitie: je ging naar de bank, legde je plannen op tafel en hoopte op een handdruk. Die tijden zijn voorbij. Steeds meer Nederlandse ondernemers gaan inmiddels buiten de bank om voor krediet - en dat is niet alleen nood, het is ook een bewuste keuze geworden.
De cijfers zijn opvallend. Uit onderzoek van De Nederlandsche Bank blijkt dat eind 2024 bijna 122 miljard euro aan MKB-financiering uitstond in Nederland. Daarvan komt al zo'n 11 miljard euro van niet-bancaire financiers. En voor kleinere bedragen, onder de 250.000 euro, is al meer dan de helft van alle nieuwe kredieten niet-bancair. Voor leningen onder de 25.000 euro geldt dat zelfs voor 59 procent van de nieuw verstrekte kredieten.
Waarom banken steeds terughoudender worden
Banken zijn de afgelopen jaren strenger geworden bij het beoordelen van MKB-aanvragen. Dat heeft meerdere oorzaken. Strengere internationale kapitaaleisen dwingen banken om meer eigen vermogen aan te houden tegenover risicovolle leningen. MKB-kredieten worden daardoor minder aantrekkelijk op de balans van een grote bank.
Daar komt bij dat banken de administratieve kant van kleine leningen relatief zwaar vinden: de kosten voor het beoordelen van een aanvraag van 50.000 euro zijn bijna even hoog als voor een aanvraag van 500.000 euro. Veel banken hebben hun ondergrens voor bedrijfskredieten de afgelopen jaren dan ook stilletjes verhoogd. Als jij een ton nodig hebt voor een machine of een seizoenspiegel in je voorraden, kom je al snel in een grijs gebied.
Wat non-bancaire financiering precies inhoudt
Non-bancaire financiering is een verzamelterm voor alles buiten de traditionele bank. Dat klinkt vaag, maar de sector is inmiddels goed georganiseerd. De Stichting MKB Financiering heeft keurmerken en gedragscodes ingevoerd die vergelijkbaar zijn met wat banken hanteren.
De meest gebruikte vormen voor het MKB zijn:
- Direct lending - geld lenen van een fonds of institutionele belegger, vergelijkbaar met een banklening maar met andere acceptatiecriteria
- Factoring - je verkoopt openstaande facturen aan een factoringbedrijf dat je direct uitbetaalt; handig als je altijd op je geld moet wachten
- Leasing en operational lease - apparatuur of voertuigen financieren zonder het op de balans te zetten
- Crowdfunding via bedrijfsobligaties - particulieren lenen je geld via een platform; werkt goed als je een goed verhaal hebt
- Achtergestelde leningen van aandeelhouders of investeerders - eigen netwerk of informele investeerders
Wil je weten hoe je bedrijfsgroei over het algemeen aanpakt? Lees ook dit artikel over groeistrategie voor ondernemers.
Voor welke situaties werkt het het best
Non-bancaire financiering is niet voor iedereen de beste keus, maar er zijn een paar situaties waarin het duidelijk in het voordeel is.
Ten eerste: als je groei financiert op korte termijn. Banken kijken graag naar historische cijfers; alternatieve financiers wegen vaker de toekomstige kasstroom mee. Start je een nieuwe productlijn op of wil je je team uitbreiden voor een groot contract dat al binnen is, dan kan dat in je voordeel werken.
Ten tweede: als je snel moet handelen. De acceptatieprocedure bij een bank duurt gemiddeld zes tot acht weken. Veel non-bancaire partijen geven binnen twee weken uitsluitsel, soms eerder. Als er een overname op tafel ligt of je moet voor het seizoen inkopen, kan dat het verschil maken.
Ten derde: als je aanvraag te klein is voor de bank. Onder de 100.000 euro kun je bij veel banken simpelweg niet meer terecht voor bedrijfsfinancieringen, ook al staat je bedrijf er prima voor.
Wat het kost: duurder, maar niet altijd een nadeel
De eerlijkheid gebiedt te zeggen: non-bancaire financiering is bijna altijd duurder dan een gewone banklening. Rentes van 6 tot 12 procent zijn niet uitzonderlijk, terwijl een bancair krediet bij goede ondernemers soms nog voor 3 a 4 procent beschikbaar is.
Maar goedkoop is niet hetzelfde als voordelig. Als je een machine aanschaft die je omzet met 30.000 euro per jaar verhoogt, en je betaalt 8 procent rente over een lening van 80.000 euro, dan verdien je de financieringskosten ruimschoots terug. De vraag is altijd: wat levert het op, en weegt dat op tegen de kosten?
Een goede boekhouding is hierbij onmisbaar. Zonder inzicht in je kasstroom en marges kun je niet serieus berekenen of een financiering rendeert. Lees ook waarom een gedegen boekhouding de basis is van elke groeistrategie.
Waar je op moet letten bij de keuze
De sector groeit snel, en niet elke aanbieder hanteert dezelfde kwaliteitsnormen. Een paar dingen om op te letten:
- Keurmerk MKB Financiering - aanbieders met dit keurmerk zijn transparant over kosten en hebben de gedragscode ondertekend
- Effectieve rente, niet de maandrate - sommige aanbieders communiceren in weekrentes of maandpercentages die er klein uitzien, maar jaarlijks ver boven de 20 procent uitkomen
- Afsluitkosten en boetebepalingen - wat kost vroeger aflossen, wat zijn de kosten als je een betaling mist?
- Zekerheden - vraagt de financier om privezekerheden, een pandrecht op je inventaris, of is het volledig ongedekt?
Het loont ook om een onafhankelijk financieringsadviseur in te schakelen, iemand die de hele markt overziet en niet gebonden is aan een enkele aanbieder. Dat kost geld, maar voorkomt dat je het verkeerde product voor je situatie neemt.
De bank blijft relevant, maar is niet langer het enige antwoord
Banken zijn nog steeds de grootste speler in MKB-financiering - die 110 miljard euro spreekt voor zich. En De Nederlandsche Bank volgt de markt nauwgezet, mede omdat de verschuiving gevolgen heeft voor hoe risico in de economie verdeeld is.
Maar voor een groeiend aandeel ondernemers is de bank inmiddels een van de opties, niet de enige optie. Steeds meer ondernemers kijken eerst wat past bij hun situatie en gaan dan pas op zoek naar de juiste aanbieder - of dat nu een bank is, een factoringbedrijf of een crowdfundingplatform.
Als je de afgelopen jaren een financieringsaanvraag hebt ingediend en te horen kreeg dat de bank er niets in ziet: het ligt lang niet altijd aan je bedrijf. Soms ligt het gewoon aan de bank. Genoeg alternatieven om toch vooruit te komen. Overigens: ook als banken positiever worden over MKB-kredieten, is het slim om de markt te kennen. Lees ook wanneer banken nu wel groen licht geven aan het MKB.